గ్రహణ సమయ – పూజా/ జప/ అనుష్టాన నియమాలు
నిర్ణయసింధు మరియు ధర్మసింధు గ్రంథాల ప్రకారం
గ్రస్తోదయే విధోః పూర్వం అహ్ని భోజనం వర్జయేత్ |
తథైవ గ్రస్తాస్తమయే పూర్వరాత్రౌ న భుంజతే ||
చంద్రుడు గ్రహణంతో ఉదయించినా లేదా గ్రహణంతో అస్తమించినా (ఇక్కడ పగలు గ్రహణం ఉండి ఉదయించే సమయానికి ఇంకా గ్రహణం ఉంటే), ఆ రోజు ఆహార నియమాలు మరియు అనుష్ఠానం తప్పనిసరి.
గ్రస్తోదయే విధోః పూర్వం భోజనం నైవ కారయేత్ |
తస్మిన్ కాలే జపః స్నానం దానం చాక్షయమశ్నుతే ||
చంద్రుడు గ్రహణంతో ఉదయించినప్పుడు (గ్రస్తోదయం), అంతకుముందే భోజనం నిషిద్ధం. ఆ ఉదయించిన సమయం నుండి గ్రహణ మోక్షం (విడుపు) వరకు చేసే స్నానం, జపం, మరియు దానం అక్షయమైన (అనంతమైన) ఫలితాలను ఇస్తాయి.
యావన్ముక్తి న దృశ్యేత తావత్ స్నానాదికం చరేత్ |
తిథ్యంతేపి చ కర్తవ్యం గ్రహణోక్త విధానతః ||
గ్రహణ విముక్తి (మోక్షం) కనిపించే వరకు స్నానాదిక క్రతువులు చేయాలి. ఒకవేళ గ్రహణ సమయంలోనే తిథి ముగిసిపోయినా (తిథ్యంతేపి), గ్రహణ శాస్త్రంలో చెప్పబడిన విధివిధానాలనే అనుసరించాలి.
యావద్దర్శనమాయాతి గ్రహణం శశిసూర్యయోః |
నిమిషమాత్రమపి తత్ స్నానజపాదిషు శస్యతే ||
(లేదా దీనికి సమానమైన అర్థాన్నిచ్చే స్మృతి వచనం)
గ్రహణే తు సంప్రాప్తే సర్వమపి పుణ్యకాలమ్ |
నిమిషమాత్రే దృశ్యేపి స్నానదానజపాదికమ్ ||
యావద్దర్శనమాయాతి: సూర్య లేదా చంద్ర గ్రహణాలు ఎంతసేపు కనిపిస్తాయో…
నిమిషమాత్రమపి తత్: అది కేవలం ఒక నిమిషం (చాలా తక్కువ సమయం) మాత్రమే అయినా సరే…
స్నానజపాదిషు శస్యతే: ఆ సమయంలో చేసే స్నానము, జపము, దానము మొదలైనవి అత్యంత శ్రేష్ఠమైనవి (ప్రశస్తమైనవి).
పై ప్రమాణములు అనుసరించి ఇది తక్కువ గ్రహణ ప్రభావ కాలం అయినా చంద్రోదయ సమయం నుండి అనుష్ఠానం తప్పని సరిగా ఆచరించాలి.
– రాళ్ళబండి శర్మ
